(DĐDN) Myanmar đang nổi lên là điểm nóng đầu tư, kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam. Nhưng để biến cơ hội thành hiện thực còn là chặng đường dài.

Từ đầu năm đến nay, có khá nhiều cuộc xúc tiến thương mại, khảo sát thị trường Myanmar được các cơ quan chức năng, các hội ngành nghề và đích thân doanh nghiệp triển khai liên tục.

Kết quả là sau những lần tham gia hội chợ xúc tiến thương mại, hệ thống phân phối Orange của Myanmar đã làm việc với nhiều đối tác của Việt Nam. Trong đó, Orange đã đặt Công ty Nước giải khát Tân Quang Minh một lượng hàng khá lớn để đưa vào hệ thống phân phối tại thị trường này. Các công ty thực phẩm như: Cầu Tre, Sagiang Food, Tân Hoàn Cầu cũng ký được một số hợp đồng đưa hàng vào các chuỗi bán lẻ lớn ở Myanmar. Công ty May An Phước đã tiếp cận và ký được hợp đồng đưa hàng vào các trung tâm thương mại tại thủ đô Yangon và thành phố Mandalay…

Với 10 năm đứng chân tại Myanmar, ông Lê Quang Dũng, Giám đốc Mỹ phẩm Sài Gòn chia sẻ: khi đặt chân vào thị trường Myanmar, sau khi phân tích thị trường, công ty của ông thấy rằng, sản phẩm Trung Quốc giá rẻ, đa dạng chủng loại, bao bì bắt mắt… nhưng chất lượng không ổn định. Sản phẩm của Thái Lan và Malaysia thì ngược lại, nhưng giá quá cao so với mặt bằng thu nhập của người dân nước này. Sản phẩm của Công ty Mỹ phẩm Sài Gòn chất lượng ổn định và giá phù hợp nên bán khá tốt, doanh thu từ thị trường này lên đến 150.000 USD/năm. Thời gian đầu do không có đủ tiềm lực xây dựng hệ thống phân phối nên Công ty Mỹ phẩm Sài Gòn phải để cho một doanh nghiệp Myanmar phân phối lại theo hình thức mua đứt bán đoạn.

Tuy nhiên, sau này Mỹ phẩm Sài Gòn phát hiện, do tiêu thụ tốt nhà phân phối đã đẩy giá các loại sản phẩm lên gấp 4 lần. Vì vậy "chúng tôi đã phải chuyển sang tự xây dựng hệ thống phân phối thông qua một đối tác", ông Dũng cho biết. Tuy mới bắt đầu xúc tiến thương mại tại thị trường này từ đầu năm, nhưng Công ty Đại Đồng Tiến cũng đã tìm được đối tác tại đây. Từ tháng 3 đến nay, hai lô hàng sản phẩm đồ nhựa của công ty đã được tiêu thụ tại nước này. Ông Trịnh Chí Cường, Tổng giám đốc Công ty Đại Đồng Tiến cho biết, do có khó khăn về mặt vận chuyển nên việc phân phối hàng còn chậm. Tuy nhiên, công ty đang đẩy nhanh tiến độ và tính đến việc thành lập văn phòng đại diện tại thị trường này. Trong khi các doanh nghiệp đang ở giai đoạn "đẩy" tiến độ thâm nhập vào thị trường Myanmar thì CT Group sau gần 3 năm có mặt tại đây đang mở rộng độ phủ thị trường. Bà Trần Thị Mỹ Hòa, Giám đốc CT Retail (công ty con của CT Group) cho biết: hiện CT Group đã thành lập văn phòng đại diện tại Myanmar và thiết lập một mạng lưới phân phối ở tất cả các kênh, từ chợ truyền thống cho đến siêu thị, trung tâm thương mại và cả hệ thống các đại lý, cửa hàng bán lẻ. Công ty tiếp tục đàm phán với các doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao để đẩy mạnh hàng Việt vào thị trường này. Không chỉ làm đầu mối phân phối hàng, CT Group còn đang tiến hành các thủ tục cần thiết để triển khai xây dựng trung tâm thương mại tại thủ đô Yangon của Myanmar.

Trong khi đó, Vissan chọn phương thức đưa hàng vào Myanmar đơn giản hơn. Ông Văn Đức Mười, Tổng giám đốc Công ty Vissan cho hay, thực phẩm là mặt hàng hạn chế nhập khẩu tại nước này, hơn nữa vấn đề thanh toán ở Myanmar khó khăn nên công ty quyết định chọn CT Group để đưa sản phẩm vào thị trường này. Hai bên hợp tác theo phương thức mua đứt bán đoạn. CT Group thanh toán dứt điểm cho Vissan và có toàn quyền quyết định tại Myanmar.

Vượt chướng ngại

Dù đã có những thành công bước đầu, nhưng các doanh nghiệp cho biết vẫn còn nhiều rào cản khi thâm nhập thị trường này. Đó là chính sách chưa thật sự mở và minh bạch, các thủ tục pháp lý còn nhiêu khê...

Đại diện Công ty Điện Quang cho biết, hơn 10 năm qua Điện Quang cũng đã gặp những trở ngại khi đưa bóng đèn compact vào thị trường này. Theo quy định của Myanmar, mỗi lần nhập hàng các doanh nghiệp Myanmar phải xin giấy phép kinh doanh xuất - nhập khẩu và giấy phép xuất - nhập khẩu cho từng chuyến hàng. Vì vậy, sau khi ký kết hợp đồng, doanh nghiệp bên bán và mua phải chờ từ 2 - 3 tháng để có được các thủ tục hành chính của cơ quan chức năng Myanmar. Việc này đã ảnh hưởng đến kế hoạch xuất nhập hàng của công ty. Tuy nhiên, nhờ tiêu thụ tốt, lại chỉ có một mặt hàng là bóng đèn compact nên kế hoạch xuất hàng cho đối tác phía Myanmar đã được chuẩn bị từ trước. Vì thế, dù có trở ngại, nhưng việc xuất hàng của Công ty vào nước này vẫn suôn sẻ.

Tại một hội thảo chia sẻ kinh nghiệm kinh doanh tại thị trường Myanmar do ITPC và Sở Công Thương TP.HCM tổ chức, ông Đàm Trung Bắc, Tổng lãnh sự danh dự Myanmar tại TP.HCM, đưa ra một trường hợp điển hình về cách hành xử kinh doanh không theo thông lệ quốc tế của một doanh nghiệp Myanmar: doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng nhập khẩu nguyên liệu theo giá FOB. Theo nguyên tắc thì phía Myanmar có trách nhiệm làm thủ tục xuất khẩu và chịu các chi phí khác trước khi giao hàng qua mạn tàu, nhưng đối tác này lại yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải chịu phí giấy phép xuất khẩu và toàn bộ chi phí vận chuyển, bốc dỡ, xếp hàng… Lí do: doanh nghiệp Myanmar chỉ chấp nhận giao hàng hóa tại cửa kho. Bên cạnh thủ tục pháp lý, hàng rào thuế với nhiều biểu thuế khác nhau, nhất là thuế nhập khẩu, cũng là một trở ngại lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Theo bà Mỹ Hòa, hiện nay Myanmar áp thuế rất cao (thuế nhập khẩu từ 5 - 25%, thuế thương mại 1 - 20% tùy ngành hàng). Với mức thuế này cộng với chi phí vận chuyển, phân phối đã khiến giá bán sản phẩm của hàng Việt Nam bị đội lên rất cao. Không chỉ có vậy, doanh nghiệp Việt Nam còn gặp khó khăn trong khâu thanh toán vì thiếu ngoại tệ. Ở quốc gia này, chỉ có ba ngân hàng có khả năng cung ứng dịch vụ thanh toán quốc tế. Phần lớn doanh nghiệp phải mở thư tín dụng tại ngân hàng nước thứ ba là Singapore.

Đại sứ Việt Nam tại Myanmar, ông Chu Công Phùng cho rằng, tiềm năng xuất khẩu hàng tiêu dùng vào thị trường Myanmar còn nhiều. Tuy nhiên, sự cạnh tranh giữa hàng Việt Nam với Trung Quốc, Thái Lan đang diễn ra rất khốc liệt. Trong khi hàng của Việt Nam đi bằng đường chính ngạch, chịu mức thuế cao thì hàng của Thái Lan và Trung Quốc qua đường tiểu ngạch đã tràn ngập thị trường này. Thậm chí, tại các siêu thị của Myanmar hàng của hai nước này đã chiếm tỷ trọng đến 70%. Ngoài những trở ngại trên, giao dịch với doanh nghiệp Myanmar còn gặp khó vì cơ sở hạ tầng về công nghệ thông tin rất thấp, giao dịch bằng tiếng Anh hạn chế. Cũng theo vị đại diện của Công ty Điện Quang, doanh nhân Myanmar cũng có thói quen đi thăm trụ sở, nhà máy và xem xét quy trình công nghệ rồi mới đàm phán, thương thảo, quyết định ký kết hợp đồng. Họ rất cẩn trọng trong làm ăn, nhưng khi đã tin tưởng rồi thì hợp tác rất tốt.